जंगी तलावाची दुरवस्था : केवळ प्रशासन नव्हे, नागरिकांची उदासीनताही जबाबदार?

कंप्यूटर द्वारा तैयार हिंदी ऑडियो

जालना | विशेष वृत्त : ऐतिहासिक जंगी तलावाची अवस्था गंभीर चिंतेचा विषय बनली आहे. पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांच्या काळाशी संबंधित या जलस्रोताच्या परिसरात गाळ, सांडपाणी, जलपर्णी आणि अतिक्रमण यांबाबत स्थानिक वृत्तपत्रातील बातमीत चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे. तलावाचे पुनरुज्जीवन हा केवळ सौंदर्यीकरणाचा नव्हे, तर पाणी, पर्यावरण आणि सार्वजनिक आरोग्याचा प्रश्न आहे.

इतिहासाचा वारसा आणि आजची जबाबदारी

प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, पूर्वी परिसराला पाणीपुरवठा व सिंचनासाठी महत्त्वाचा असलेला हा तलाव आता प्रदूषण आणि दुर्लक्षामुळे संकटात आहे. तलावाच्या स्थितीची स्वतंत्र शासकीय तपासणी, पाण्याच्या गुणवत्तेचे परीक्षण आणि अतिक्रमणांचे कायदेशीर सर्वेक्षण आवश्यक आहे.

नागरिक जागृत नसतील तर बदल कसा घडणार?

समाजात भ्रष्टाचाराला प्रोत्साहन देणाऱ्या व्यवहारांबद्दल, बेकायदेशीर कामांसाठी लाच देण्याच्या प्रवृत्तीबद्दल आणि सार्वजनिक मालमत्तेकडे दुर्लक्ष करण्याबद्दल गंभीर आत्मपरीक्षण आवश्यक आहे. सर्व नागरिक किंवा सर्व अधिकारी दोषी आहेत असा निष्कर्ष काढणे योग्य नाही; मात्र भ्रष्ट आचरणाला सामाजिक सहमती मिळाली तर सार्वजनिक हिताचे नुकसान होते. जातीय द्वेष, अनैतिक व्यवहार आणि अल्पकालीन स्वार्थ यांपेक्षा सजग नागरिकत्व व कायद्याचे पालन महत्त्वाचे आहे.

ॲड. महेश धन्नावत यांची भूमिका

जालना येथील ॲड. महेश धन्नावत यांच्या मते, जंगी तलावाच्या प्रश्नावर प्रशासन आणि लोकप्रतिनिधींना जबाबदार धरण्याबरोबरच नागरिकांनीही स्वतःची भूमिका तपासली पाहिजे. लाच देऊन बेकायदेशीर कामे करून घेणे, अतिक्रमणांकडे दुर्लक्ष करणे किंवा प्रदूषणाविरोधात आवाज न उठवणे यामुळे अशा समस्यांना खतपाणी मिळते. प्रगत समाजाची खरी ओळख सजग नागरिक, पारदर्शक व्यवस्था आणि सार्वजनिक संपत्तीच्या संरक्षणातून होते, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.

काय करायला हवे?

प्रशासनाने तलावाचे वैज्ञानिक सर्वेक्षण, सांडपाणी प्रवेशबिंदूंची नोंद, जलपर्णी व गाळ व्यवस्थापन, कायदेशीर अतिक्रमण कारवाई आणि कालबद्ध पुनरुज्जीवन आराखडा जाहीर करावा. नागरिकांनी कचरा व सांडपाणी टाकणे रोखण्यासाठी सहभाग घ्यावा आणि माहिती अधिकारासारख्या कायदेशीर माध्यमांतून कामांचा हिशेब मागावा.

संपादकीय नोंद: हा वृत्तविश्लेषणात्मक लेख असून आरोप किंवा ऐतिहासिक तपशील स्वतंत्ररीत्या पुष्टी झाल्याचा दावा केलेला नाही. छायाचित्र: वाचकाने दिलेले वृत्तपत्र कात्रण.