वायनाड, केरळ | विशेष प्रतिनिधी: माणसाची खरी श्रीमंती मोबाईल, पैसा किंवा प्रसिद्धीत नसते; ती त्याने पुढील पिढ्यांसाठी जपलेल्या वारशात असते. हे आपल्या जीवनातून दाखवून देणारे पद्मश्री चेरुवयाल रमण यांचे १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी निधन झाले. पारंपरिक भाताच्या ५५ हून अधिक जातींचे संवर्धन करणाऱ्या या आदिवासी शेतकऱ्याला भावपूर्ण श्रद्धांजली.
मातीच्या सेवेत गेलेले आयुष्य
केरळच्या वायनाडमधील कुरिचिया समाजातील रमण यांनी शेतातल्या अनुभवातून बियाण्यांचे महत्त्व ओळखले. दुर्मीळ होत चाललेल्या देशी भातजाती त्यांनी जपल्या. बियाणे विकण्याऐवजी इतर शेतकऱ्यांना देऊन पीक आल्यानंतर तेवढेच परत घेण्याची सहकार्याची पद्धत त्यांनी वापरली. एका शेतकऱ्याने संपत्तीपेक्षा जीवन देणारे बी अधिक मौल्यवान मानले.
मोबाईलच्या जगाला मातीचा संदेश
आज आपण स्क्रीनवर निसर्गाची चित्रे पाहतो, पण प्रत्यक्ष झाडाला पाणी घालण्यासाठी वेळ काढतो का? रमण यांची साधी, निसर्गकेंद्री जीवनशैली आपल्याला हा प्रश्न विचारायला लावते. त्यांनी आयुष्यभर फोन वापरला नाही असा दावा स्वतंत्ररीत्या पुष्टी झालेला नाही; मात्र त्यांचे कार्य तंत्रज्ञानाच्या दिखाव्यापेक्षा प्रत्यक्ष कृती किती महत्त्वाची असते हे शिकवते.
पद्मश्री मिळाली, पण मातीशी नाते कायम
२०२३ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री देऊन गौरविले. हा सन्मान एका शेतकऱ्याबरोबरच आदिवासी कृषिज्ञानाचा आणि भारताच्या जैवविविधतेचा होता.
त्यांच्याकडून काय शिकावे?
साधेपणा जपा; देशी बियाण्यांचे संवर्धन करा; ज्ञान वाटा; पाणी वाचवा; झाडे लावा; अन्नाचा आदर करा; आणि पुढील पिढ्यांसाठी सुपीक जमीन ठेवण्याचा संकल्प करा. स्थानिक हवामानाला कोणती भातजात उपयुक्त आहे यासाठी कृषितज्ज्ञांचे मार्गदर्शनही आवश्यक आहे.
खरी श्रद्धांजली
महाराष्ट्रातील पाणीटंचाई आणि हवामानाच्या आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर प्रत्येक गावाने जलसंधारण, वृक्षारोपण आणि स्थानिक बियाणे संवर्धनासाठी पुढाकार घ्यावा. त्यांच्या छायाचित्राला हार घालण्यापेक्षा एक झाड जगवणे, एक थेंब पाणी वाचवणे आणि शेतकऱ्याच्या कष्टांचा सन्मान करणे हीच खरी श्रद्धांजली ठरेल.
माणूस निघून जातो; पण त्याने जपलेले बी पुन्हा अंकुरते. पद्मश्री चेरुवयाल रमण यांच्या स्मृतीस विनम्र अभिवादन!
विशेष श्रद्धांजली लेख — NewsNation Online
Discover more from NewsNation Online
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
आपके लिए सुझाव
Leave a Reply