कायद्याचा विरोधाभास: गुरू जिंकला तरी फी, हरला तरी फी? तुम्ही कोणता निकाल द्याल?

कंप्यूटर द्वारा तैयार हिंदी ऑडियो

प्रोटागोरस आणि युथलस यांची रंजक कायदेशीर कथा

प्राचीन ग्रीसमध्ये प्रोटागोरस या शिक्षकाने युथलस या विद्यार्थ्याला पहिला न्यायालयीन खटला जिंकल्यानंतरच फी देण्याच्या अटीवर कायद्याचे शिक्षण दिले. विद्यार्थ्याने शिक्षण पूर्ण केले, मात्र वकिली सुरू केली नाही. त्यामुळे शिक्षकाने फी वसुलीसाठी दावा दाखल केला.

गुरूचा युक्तिवाद होता: मी जिंकलो तर न्यायालयाच्या आदेशाने फी मिळेल; हरलो तर विद्यार्थ्याने पहिला खटला जिंकल्यामुळे करारानुसार फी मिळेल. विद्यार्थी म्हणाला: मी जिंकलो तर न्यायालय फी देण्याची मागणी फेटाळेल; हरलो तर पहिला खटला जिंकलेला नसल्यामुळे करारातील अट पूर्ण झालेली नसेल.

न्यायालयाने काय करावे?

दावा दाखल करताना देयकाची अट पूर्ण झाली होती का, हा मुख्य प्रश्न आहे. न्यायालय दावा मुदतपूर्व असल्याचे ठरवू शकते; मात्र निकाल करारातील शब्द आणि लागू कायद्यावर अवलंबून राहील. हा तत्त्वज्ञानातील विरोधाभास आहे, आधुनिक न्यायालयाचा प्रमाणित निकाल नाही.

जालन्यातील ॲड. महेश सीताराम धन्नावत, बी.कॉम., एलएल.एम., यांच्या संदर्भातील कायदेशीर चर्चेत प्रश्न असा आहे की न्यायालयाने करारातील अटींबरोबर पक्षकारांचे वर्तन आणि न्याय्य परिणामही तपासावेत का? हे त्यांचे सत्यापित थेट उद्धरण नाही.

तुम्ही न्यायाधीश असता तर कोणता निकाल दिला असता?

ॲड. महेश धन्नावत, शिवकृपा, कालीकुर्ती, आर. पी. रोड, जालना, महाराष्ट्र 431203. मोबाईल: 9326704647.