સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો: મંદિરની ઇનામ જમીનનું દાન અમાન્ય

Computer-generated English audio

નવી દિલ્હી: જે કાયદા હેઠળ મંદિરની ઇનામ જમીન ભેટ આપવાની મનાઈ હોય, ત્યાં સરકાર મંદિરના કામચલાઉ ટ્રસ્ટી પાસેથી આવી જમીન ભેટ સ્વીકારી શકતી નથી, એવું સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે. ધાર્મિક સંસ્થાની મિલકતના મામલે સરકાર સંરક્ષક અને નિયમનકાર છે, માલિક નહીં.

K. Ramalingam and Others v. Government of Tamil Nadu and Others (2026 INSC 1144) કેસમાં ન્યાયમૂર્તિ પી. એસ. નરસિંહા અને ન્યાયમૂર્તિ આલોક અરાધેની બેન્ચે મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો નિર્ણય રદ કર્યો. તમિલનાડુના ઈરોડ જિલ્લાના કોડુમુડીમાં આવેલા નાગપલાયમ મારિયમ્મન-પોન્નાચિયમ્મન મંદિરની જમીનનું સરકારના નામે કરાયેલું દાનપત્ર અમાન્ય જાહેર કરવામાં આવ્યું.

શું હતો વિવાદ?

મંદિરની 1 એકર અને 10 સેન્ટ ઇનામ જમીન કામચલાઉ ટ્રસ્ટીએ 2017માં તાલુકા કચેરી બનાવવા માટે તમિલનાડુ સરકારને ભેટ આપી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે આ વ્યવહારને તમિલનાડુ હિંદુ ધાર્મિક અને ધર્માદા એન્ડોમેન્ટ્સ અધિનિયમ, 1959ની કલમ 41 વિરુદ્ધ ગણાવ્યો. ગેરકાયદેસર દાનપત્રની નોંધણી તેને કાયદેસર બનાવી શકતી નથી.

દર મહિને ₹31,000 ભાડું અને ₹1 લાખ ખર્ચ

જમીન પર સરકારી કચેરીનું મકાન પહેલેથી બની ગયું હોવાથી તેને તોડી પાડવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો નહોતો. તેના બદલે, સરકારનો કબજો ભાડાપટ્ટા હેઠળ ચાલુ રાખી 8 માર્ચ 2019થી દર મહિને ₹31,000 ભાડું ચૂકવવાનું કહ્યું. અગાઉ ચૂકવેલી રકમ બાદ કરીને બાકી ભાડું ત્રણ મહિનામાં મંદિરને ચૂકવવું પડશે. સરકારને મંદિરને ₹1 લાખ કેસ ખર્ચ પણ ચૂકવવાનો આદેશ થયો.

મંદિરની મિલકતના રક્ષણ માટે સંદેશ

આ ચુકાદો દર્શાવે છે કે મંદિરની મિલકતના હસ્તાંતરણ અથવા ભાડાપટ્ટા માટે સંબંધિત કાયદાની શરતોનું પાલન જરૂરી છે. તેનો અર્થ એવો નથી કે ભારતમાં મંદિરની જમીનનો દરેક સરકારી ઉપયોગ આપમેળે ગેરકાયદેસર છે; દરેક કેસમાં લાગુ કાયદા અને હકીકતો જોવાની રહેશે.

એડવોકેટ મહેશ ધન્નાવતે ચુકાદાનું સ્વાગત કર્યું અને કહ્યું કે માત્ર જાહેર હિતનું કારણ આપીને કાયદા દ્વારા પ્રતિબંધિત દાનને યોગ્ય ઠરાવી શકાય નહીં. મહારાષ્ટ્રમાં મંદિર અને ઇનામ જમીનના રક્ષણ અંગે ચર્ચા માટે પણ આ ચુકાદો મહત્વનો બની શકે છે, પરંતુ દરેક વિશિષ્ટ વ્યવહારનું મૂલ્યાંકન ત્યાં લાગુ કાયદા હેઠળ કરવું પડશે.

કેસ: K. Ramalingam and Others v. Government of Tamil Nadu and Others, 2026 INSC 1144.

આ સમાચાર માહિતી માટે છે; વ્યક્તિગત કાનૂની સલાહ નથી.